Film-O-Rama Beter Beeld & Geluid, home cinema Nieuws Buis Agenda Bios Welbeschouwd Columns Film-O-Rakel Film-O-Rama Afmelden Profiel Aanmelden Registeren

 
beeld dat beweegt

14/09/2010

Hearts and Minds

Frank Sinatra en Bob Hope keurde de film publiekelijk af bij de uitreiking van de Oscars in 1975 en filmstudio Columbia Pictures trok zijn handen na een screening van de film af en wilde er niets mee te maken hebben. Hearts and Minds, een Oscarwinnende documentaire uit 1974 over de Vietnamoorlog die uitkwam toen de oorlog nog in volle gang was, was vrij controversieel. Nog niet eerder was de Vietnamese bevolking zelf aan het woord geweest om te vertellen over hun platgebombardeerde familieleden en nog niet eerder bereikte beelden van verwoeste dorpen, plunderende en massaal hoerenlopende Amerikaanse Soldaten die lukraak mensen martelen en doodschieten de Amerikaanse samenleving.




Filmproducent Bert Schneider was eind jaren zestig en begin jaren zeventig één der meest succesvolle producenten op de aardbol. Met zijn bedrijf BBS (dat hij oprichtte met regisseur Bob Rafelson en producent Steve Blauner) stond hij aan de basis van wat bekend zou worden als New Hollywood. Wat hij aanraakte veranderde in goud. Dit deed hij in de muziekindustrie door het oprichten van de uiterst lucratieve Beatles-ripoff The Monkeys en eind jaren zestig was hij  de belangrijkste drijfveer achter het verschijnen van Easy Rider, die naast de carrières van Dennis Hopper en Jack Nicholson ook een vorm van auteurscinema in Hollywoof lanceerde. Musicals en epische relazen waren uit en de regisseur trok de macht naar zich toe. Naast Hopper, traden eind jaren zestig filmmakers als Peter Bogdanovich, Francis Ford Coppola, Robert Altman en Martin Scorsese naar de voorgrond.

Bert Schneider bedacht na het succes van onder andere Easy Rider, Five Easy Pieces en The Last Picture Show, dat het tijd werd voor een documentaire over de Vietnamoorlog. Een gevoelig onderwerp, zelfs in het veelal links georiënteerde Hollywood (al toont de film ook niet geheel toevallig fragmenten van pro-oorlog films als This is the Army en Objective, Birma!). De documentaire, waar Peter Davis (die op televisie reeds naam had gemaakt met de anti-oorlog en anti-overheid documentaire The Selling of the Pentagon) als regisseur voor werd aangetrokken, werd voor alles en iedereen stil gehouden. In de wandelgangen van Hollywood wist men tot op het laatste moment niet eens dat het ging om een documentaire, laat staan een documentaire met een dergelijke controversiële inhoud. Toen Columbia zoals reeds gesteld niets meer met de film te maken wilde hebben, was het Henry Jaglom (die zelf bezig was met zijn anti-Vietnamoorlogsfilm Tracks) die de film overkocht en net op tijd uitbracht om te worden genomineerd voor de Oscar die hij uiteindelijk won.

Dat de Amerikanen niet altijd lieve jongens zijn geweest in de jungle van Vietnam en de waanzin van de hele oorlog is anno nu gemeengoed. Toch bevat de film een aantal, nog altijd schokkende beelden. Zo zien we de bewegende beelden van het door napalm verbrandde meisje van de Pulitizer Prize winnende foto en Vietnamezen die op straat in elkaar worden geschopt en ter plekke worden geëxecuteerd. Verder laat Peter Davis een aantal veteranen aan het woord die geestelijk danwel lichamelijk trauma hebben opgelopen en de oorlog verwerpen. Nog indrukwekkender echter zijn de Vietnamezen wiens huizen en families door bomaanslagen zijn verwoest en gedood en de Amerikaanse soldaat die bij thuiskomst als held wordt onthaald door de plaatselijke bevolking en toespraken geeft (ook op basisscholen) over de domheid van de ‘spleetogen’ en het rode gevaar.

De film werd bij uitkomst door velen al bestempeld als propagandafilm voor de anti-Vietnamoorlogbeweging. Deze kritiek is niet geheel ongegrond en het moge duidelijk zijn dat de film niet onafhankelijk is. Over de stijl van de film kan ik ter illustratie melden dat documentairemaker Michael Moore Hearts and Minds niet alleen aanprijst als beste documentaire, maar zelfs als beste film aller tijden. Regisseur Peter Davis heeft dan ook nooit beweerd een onafhankelijk film te willen maken, maar heeft wel altijd ontkent dat het om een anti-Vietnamoologsfilm zou gaan. Volgens hem zou het namelijk gaan om een anti-oorlogsfilm (potéto,potáto). Dit gezegd hebbende deert het niet dat de film een bepaald standpunt uitdraagt (welke documentaire is nu wel objectief?) en feit blijft dat Hearts and Minds een onmiskenbaar waardevol tijdsdocument is.

Distributeur Video/Film Express heeft de film (terecht) opgenomen in hun Masterpiece Collections (nummer 18, mocht u het bijhouden in uw administratie). De DVD bevat verder helaas geen extra’s.




DVD

17/08/2010

Video/Film Express

1.78:1, Kleur, Zwart-Wit

Dolby Digital 2.0, Engels

Nederlands